Tag Archives: người bản địa

Nước Úc trả rừng cho người bản địa

RIPVN | Hồi ngày 29 tháng 9 năm 2021, Chính quyền bang Queensland của Liên bang Úc đã tổ chức long trọng buổi lễ trao trả khu vực rừng cổ về cho chủ nhân, là cộng đồng người bản địa Kuku Yalanji Tây Úc. 

Công viên quốc gia rừng nhiệt ​đới Daintree được xác định là đã tồn tại hơn 135 triệu năm và là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm. 

Daintree cũng được tổ chức UNESCO công nhận là di sản thế giới hồi năm 1988. 

Trong buổi lễ trao trả, Ông Meaghan Scanlon, Bộ trưởng bộ Môi trường của bang Queensland, khẳng định rằng việc trao trả đất cho người bản địa thể hiện thiện chí hoà giải dân tộc, mong muốn xây dựng tình đoàn kết giữa người bản địa và người da trắng, cũng như hàn gắn các đau thương của lịch sử. 

Úc, hay Australia là vùng đất phía nam bán Địa cầu, giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, là nơi sinh sống của các sắc dân bản địa. 

Năm 1788, người Anh đặt chân lên vùng đất này và tiến hành thực dân hoá. Nhiều người bản địa chị giết hại, trục xuất khỏi các vùng đất phù nhiều của mình. 

Chính quyền bang Queensland thừa nhận rằng, sắc dân Kuku Yalanji là một trong những tộc người cổ đại nhất thế giới còn tồn tại đến ngày nay, và việc trao trả đất đai về cho người bản địa để thừa nhận tính sở hữu hợp pháp của người bản địa đối với đất đai tổ tiên mình. 

Ngoài Daintree, Úc cũng đang xúc tiến trao trả lãnh thổ rộng hơn 160 ngàn héc-ta cho thổ dân với mục đích thừa nhận chủ nhân của đất đai và hòa giải dân tộc. 

Giám mục Philippines kêu gọi chấm dứt dự án đập nước ảnh người bản địa

RIPVN | Trong dịp ngày người bản địa Phillipines, 13 tháng 10, Giám mục giáo xứ Bontoc-Lagawe, Valentin Dimoc một lần nữa kêu gọi người dân chung tay ngăn chặn dự án xây dựng đập trữ nước Kaliwa vì dự án này ảnh hưởng xấu đến cộng đồng các sắc dân bản địa ở hai tỉnh Rizal và Quezon, gần th​ủ đô Manila. 

Dự án đập Kaliwa được cho là một phần của hệ thống cung cấp nước sạch mới cho thủ đô Manila và các vùng phụ cận. 

Dự án xây đập dài gần 28 cây số, đi qua 2 tỉnh đã bắt đầu xây dựng hồi năm 2019 và dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2024, dưới vốn tài trợ phát triển của Trung Quốc. 

Giám mục Valentin cho rằng dự án này không nên được thực hiện do gây tác động xấu đến môi trường, động vật hoang dã, và các cộng đồng người bản địa trong khu vực. 

Riêng đối với hai cộng đồng người bản địa Dumagat và Remontado sinh sống trong khu vực dự án thì dự án này họ phải đối mặt với việc bị trục xuất khỏi lãnh thổ tổ tiên và phải sống trong khu vực mới, có các đặc điểm hoàn toàn xa lạ với văn hoá truyền thống của mình. 

Người đại diện giáo xứ Bontoc-Lagawe khẳng định rằng người bản địa phải được bảo vệ bởi họ có quyền được sống, có quyền bảo vệ đất đai thuộc sở hữu của mình.  

Tuyên bố của LHQ về quyền người bản địa khẳng định rõ, bất cứ hành động, hoặc chính sách nào làm ảnh hưởng đến người bản địa, đất đai, tài nguyên trong lãnh thổ của người bản địa, bắt buộc phải có sự tham vấn và đồng ý của ngư​​ bản địa thông qua các đại diện của mình. 

Thu Hà

Chính phủ Thái vui mừng vì di sản văn hóa thế giới mới, người bản địa lo

RIPVN | Hồi tháng 7 năm 2021, vườn Quốc gia Kaeng Krachan của Thái Lan được tổ chức UNESCO công nhận là di sản thế giới, quyết định này khiến giới chức và người dân Thái Lan vui mừng hãnh diện, tuy nhiên từ đây cũng bắt đầu những nỗi lo cho người bản địa vì đối mặt với nguy cơ bị trục xuất khỏi lãnh thổ của mình. 

Vườn quốc gia Kaeng Krachan thuộc tỉnh Phetchaburi, giáp biên giới với Miến Điện và là vườn quốc gia lớn nhất nước của Thái lan, với diện tích toàn bộ gần 2,900 cây số vuông.

Khu vực này có nhiều loài động vật và cây cổ thụ quý hiếm và cũng là lãnh thổ của hơn 30 cộng đồng người bản địa  Karen. 

Karen là một sắc dân bản địa có địa bàn cư trú trãi dài trên lãnh thổ Miến Điện và Thái Lan, riêng khu vực thuộc vườn quốc gia Kaeng Krachan cũng được người bản địa Karen tuyên bố là lãnh thổ truyền thống của mình. 

Tuy vậy, vào năm 1981, chính phủ Thái Lan quyết định thành lập vườn quốc gia này, theo luật bảo vệ rừng, lãnh thổ của người Karen bị thu hẹp lại, chỉ còn 10% so với trước đó. 

Đến năm 2010, chính phủ Thái Lan soạn dự thảo luật công nhận và cho phép người bản địa Karen có quyền sống, canh tác, khai thác tài nguyên rừng theo truyền thống dân tộc. Tuy nhiên dự luật này đã không được thông qua. 

Mãi cho đến ngày nay, các cộng đồng người bản địa Karen này vẫn đang sinh sống «bất hợp pháp» trên đất đai tổ tiên mình. 

Bởi «cư trú bất hợp pháp», người bản địa Karen phải đối mặt với nguy cơ bị đuổi ra khỏi lãnh thổ của mình và buộc phải di cư sang nơi khác nếu chính quyền áp dụng luật bảo vệ di sản thế giới. 

Bởi thế, trái với người Thái hãnh diện vì sẽ thu được nhiều nguồn lợi từ du lịch sau khi Kaeng Krachan trở thành di sản thế giới, người Karen cảm thấy đây là một nguy cơ lớn và chắc chắn họ sẽ bị mất lãnh thổ tổ tiên trong một ngày không xa. 

Sơn Trung

Một người bản địa bị bắt vì phổ biến lịch sử Kampuchea Krom

http://vi.ripvn.org/wp-content/uploads/2021/10/cong-an-tra-vinh-bat-nguoi-ban-dia-khmer-krom.mp3

RIPVN | Ông Thạch Rine, một người bản địa Khmer Krom ở xã Kim Sơn, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, hôm 14 tháng 10 vừa qua đã bị công an huyện bắt giam với tội danh «lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân». 

Theo đó công an Trà Vinh cáo buộc ông Rine «xúc phạm chân dung lãnh tụ» do ông đăng tải hình ảnh chân dung của Hồ Chí Minh đã bị chỉnh sửa «có tính chất xúc phạm lãnh tụ».

Theo tìm hiểu của chúng tôi trên Facebook «Thach Rine» có đăng một ảnh động trong đó có gương mặt của một người đàn ông lớn tuổi, được người ta cho là Hồ Chí Minh, gương mặt này từ từ biến dạng thành một gương mặt xấu xí như mặt quỷ. 

Cũng công an Trà Vinh cáo buộc ông Rine đăng tải hình ảnh này là nhằm «tuyên truyền, xuyên tạc sai về lịch sử vùng đất Tây Nam bộ». 

Ông Thạch Rine, 61 tuổi, là một tín hữu Tin lành thuộc Giáo hội Cơ đốc phục lâm Việt Nam, thường có các hoạt động thiện nguyện trong cộng đồng người Khmer Krom ở Trà Vinh. 

Hồi tháng 7 năm 2021, ông Rine cũng đã bị công an huyện bắt giữ, chiếm lấy điện thoại và ba chiếc áo thun, trong đó có một chiếc áo ghi 17 chỉ tiêu phát triển bền vững của Liên Hiệp Quốc mà Việt Nam có tham gia ký, một áo thun khác có in bản đồ Kampuchea Krom cùng với dòng chữ tiếng Khmer là «kỷ niệm 72 năm ngày Pháp giao vùng đất Khmer Krom cho Việt Nam».

Công an Trà Cú cũng cho biết thêm là họ có thu thập được tài liệu về việc ông Thạch Rine thường xuyên đăng tải, chia sẻ biểu tượng, tài liệu liên quan đến tổ chức phản động bên ngoài, tuy nhiên họ không đề cập là những tổ chức nào. 

Người Khmer Krom là người bản địa, chủ nhân của vùng đất Kampuchea Krom (mà ngày nay là Nam Bộ ở Việt Nam, kéo dài từ Đồng Nai – Vũng Tàu đến Cà Mau). 

Người Khmer Krom phần lớn theo Phật giáo Nguyên thủy, một số ít theo các hệ phái Tin Lành, cả Phật tử và Ki-tô hữu Khmer đều sống chan hòa, thờ Phật, kính Chúa và gìn giữ truyền thống văn hóa, ngôn ngữ dân tộc. 

Tuy nhiên, chính quyền Việt Nam luôn tìm mọi biện pháp đồng hóa người Khmer Krom, cấm đoán việc dạy ngôn ngữ, chữ viết không theo định hướng của chính quyền, và liên tục bắt giam, đe dọa những người phổ biến văn hóa, lịch sử dân tộc, và lãnh thổ Kampuchea Krom.

Daneth

Hoa Kỳ công bố ngày Người Bản địa 2021

https://vi.ripvn.org/wp-content/uploads/2021/10/hoa-ky-cong-nhan-ngay-nguoi-ban-dia-1.mp3

RIPVN | Hồi ngày 8 tháng 10 năm 2021, Tổng thống Joseph Biden, tổng thống thứ 46 của Liên bang Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ đã trở thành tổng thống đầu tiên trong suốt 233 năm lịch sử của nước này chính thức thừa nhận «Ngày ​ người bản địa» để công nhận vị thế của người bản địa cũng như để vinh danh những đóng góp của các cá nhân, cộng đồng người bản địa cho sự phát triển thịnh vượng của Hoa Kỳ. 

Ngày Người Bản địa Hoa Kỳ năm nay được quyết định để thay thế «Ngày Columbus», tức ngày kỷ niệm nhà thám hiểm Châu Âu Christopher Columbus đặt chân lên vùng đất mà ngày nay là Châu Mỹ, đánh dấu sự xâm lược và thuộc địa hoá của người da trắng lên lãnh thổ của người bản địa. 

Có hơn 100 thành phố lớn của Hoa Kỳ đã chính thức xóa bỏ ngày Columbus và thay thế vào đó là Ngày Người Bản địa, để tưởng nhớ đến một giai đoạn lịch sử đau thương mà người bản địa Mỹ phải hứng chịu sau khi Christopher Columbus «phát hiện vùng đất mới». 

Cũng trong buổi lễ công bố, Tổng thống Hoa Kỳ đã bày tỏ lòng biết ơn đến những người bản địa đang làm việc trong các cơ sở công quyền, lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ, văn hoá, kinh tế, … đặc biệt là những người bản địa đang hoạt động trong hàng ngũ quân đội Hoa Kỳ đang cố gắng phục vụ vì hòa bình và phát triển của đất nước. 

Ông Joseph Biden cũng khẳng định Chính phủ Hoa Kỳ tuyệt đối ủng hộ sự phát triển và bình đẳng mà người bản địa đáng được có, thuận theo các quyền của người bản địa Hoa Kỳ và Thế giới thừa nhận. 

Liên bang hiệp chúng quốc Hoa Kỳ là ngôi nhà chung của các sắc dân bản địa, bao gồm các bộ lạc người bản địa Châu Mỹ (gọi chung là người Indian, hay người da đỏ), người bản địa Alaska, và người bản địa Hawai’i. 

Các sắc dân bản địa này có ngôn ngữ và văn hoá riêng biệt. 

Hiện tại Chính phủ Liên bang Hoa Kỳ thừa nhận và ủng hộ người bản địa lập các lãnh thổ và các chính quyền tự trị trên vùng đất lịch sử của các sắc dân ấy. 

Trần Nam Thương

Canada tổ chức quốc lễ tưởng niệm người bản địa

Hồi ngày 30 tháng 9 năm 2021, Thủ tướng Canada Justin Trudeau chủ trì buổi quốc lễ đầu tiên của nước này để tưởng niệm người bản địa đã bị sát hại trong thời kỳ người da trắng thuộc địa hoá Canada. 

Lễ này được Quốc hội Canada thông qua để trở thành ngày quốc lễ (Lễ cấp quốc gia) hồi ngày 3 tháng 6 năm 2021. 

Trước khi được công nhận là ngày lễ quốc gia, ngày lễ này vẫn được người bản địa Canada tổ chức hằng năm với các cuộc tập trung và diễu hành để tưởng nhớ các trẻ em người bản địa xấu số đã chết thảm trong các trại tập trung cưỡng bách, cũng như thể hiện tình liên đới với gia đình các nạn nhân và những người còn sống sót. 

Cũng trong dịp này, Nữ hoàng Anh và Liên hiệp thịnh vượng chung Elizabeth Đệ Nhị cũng gửi thư cho cộng đồng người Canada thể hiện sự chia buồn đối với các cộng đồng bản địa có người bị chết trong các vụ diệt chủng và hy vọng Canada sẽ hoá giải hận thù, các dân tộc cùng xây dựng một nước Canada thịnh vượng. 

Ngày lễ này được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2013 với tên gọi là «Lễ áo cam», vì người tham dự đều mặc áo màu cam, cũng là áo mà một bé gái người bản địa đã mặc khi rời gia đình đến trường học tập trung, tại đó, bé đã bị bắt cởi hết quần áo và giết chết thảm. 

Hồi cuối thế kỷ 19 đến những năm 90 của thế kỷ 20, có hơn 150,000 trẻ em thuộc các sắc dân bản địa Canada đã bị ép đến học trong các trường n​​ội trú tập trung cho nhà thờ quản lý. 

Tại đây, các em đã bị hành hạ về thể xác, bị xâm hại tình dục, và khủng bố tinh thần vì các em là người bản xứ, khác văn hoá và ngôn ngữ của người da trắng (tiếng Anh). 

Người ta tin rằng có khoảng 1000 trẻ em bản địa đã bị chết do bị đánh đập, bỏ đói và bệnh tật, và con số hơn 1000 người khác đã bị mất chức năng hoặc bị chấn thương tâm lý dẫn đến tự kỷ, và các vấn đề tâm lý khác do bị hành hạ quá mức. 

Daneth 

Dân bản địa Peru chiến thắng, lập lãnh thổ bảo tồn cho người Kakataibo

RIPVN | Cộng đồng các sắc dân bản địa ở Peru đã giành được thắng lợi hết sức to lớn khi thành công buộc chính phủ phải xây dựng khu vực bảo tồn bất khả xâm hại dành cho người Kakataibo, một sắc dân bản địa không tiếp xúc với nền văn minh bên ngoài.

Khu bảo tồn rộng 150 000 héc-ta là kết quả của quá trình đấu tranh kiên trì kể từ năm 1993 của các sắc tộc bản địa Peru, đại diện bởi Tổ chức Các dân tộc Bản địa Amaron Peru (AIDESEP), với sự tham gia của các tổ chức người bản địa khác là Liên minh Các bộ lạc bản địa Kakataibo (FENACOKAO), ORPIO và ORAU, cũng như hơn 7000 người yểm trợ trên toàn cầu. 

Tin mừng này cũng xảy ra đồng thời với một chiến thắng khác của người bản địa là vài tháng trước đây, Peru cũng đã thành lập một khu bảo tồn bất khả xâm phạm cho sắc bộ tộc Yavari-Tapiche, cũng là một sắc dân bản địa không tiếp xúc với bên ngoài.

Peru được xem là quốc gia có các bộ lạc bản địa không tiếp xúc với bên ngoài nhiều thứ hai trên thế giới sau Brazil. 

Hiện tại, các tổ chức người bản địa Peru đang vận động để thành lập thêm 4 khu bảo tồn khác nữa dành cho người bản địa. 

Các khu bảo tồn này xác định lãnh thổ cư trú của người bản địa và quy định tính bất khả xâm phạm của những người từ các cộng đồng khác, bao gồm việc di cư hoặc khai thác rừng trong khu vực. 

Trong những năm gần đây, Peru, Đài Loan, Ukraine, … là những quốc gia hết sức tiến bộ trong việc thực thi quyền của người bản địa, và là tấm gương để chính quyền Việt Nam học tập.

Hồng Ngọc

Các cộng đồng bản địa có nguy cơ bị xóa khỏi bản đồ ở Brazil

RIPVN | Sau nhiều thế kỷ sinh sống và chiến đấu bảo vệ đất đai tổ tiên, quyền của người bản địa ở Brazil đang bị đe dọa bởi lỗ hổng pháp lý có tên là «Marco Temporal», sẽ có thể hợp pháp hóa hành vi chiếm đoạt đất đai của người bản địa, nếu Tòa án Tối cao nước này không ngăn chặn luật này.

Theo đó «Marco Temporal» là một nguyên tắc mà chính quyền Liên bang Brazil đưa ra chỉ thừa nhận quyền sở hữu đất đai của cộng đồng người bản bịa nếu họ có thể chứng minh được rằng họ đã chiếm đóng và kiểm soát lãnh thổ đó trước 1988, là năm mà Hiến pháp của Brazil thông qua điều luật đảm bảo quyền đất đai của người bản địa. 

Trong khi đó, một dự luật khác (PL 490) đang được Quốc hội Brazil xem xét nhằm khai phá các vùng đất của người bản địa để phục vụ cho nông nghiệp công nghiệp, khai khoáng và mỏ.

Nếu các cộng đồng bản địa không thể cung cấp bằng chứng theo quy định Marco Temporal thì họ sẽ không có quyền tài phán đối với các vùng đất đó!

Lỗ hổng pháp lý này là một nỗ lực trơ trẽn nhằm chà đạp quyền của người bản địa bởi những người chiếm đất, những người đã được Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro và chính quyền chống môi trường của ông khuyến khích.

Vì lý do an toàn, nhiều cộng đồng bản địa ở Brazil không công bố rõ ràng địa điểm cư trú của mình và do đó, họ đã không trực tiếp tham gia vào quá trình phân định ranh giới đất đai, và đó sẽ là cái cơ để bị lợi dụng nhằm cướp đất và sinh kế của họ. 

Các cộng đồng Bản địa bị sống trong khu vực sâu, bị cô lập sẽ là các cộng đồng bị ảnh hưởng nặng nề nhất của quy định này. 

Người bản địa là những người bảo vệ rừng, bảo vệ quyền của Người bản địa và vùng đất của  người bản địa có nghĩa là bảo vệ tương lai của tất cả mọi người.

Các nhóm bảo vệ quyền bản địa như Tổ chức Người bản địa Brazil (APIB) đang kêu gọi Tòa án tối cao Brazil hủy bỏ quy định «Marco Temporal» bởi bản chất vi hiến của nó. 

Tòa án đã kết thúc phiên họp vào cuối tháng 6 mà không có quyết định về vụ việc, nhưng tuyên bố rằng vụ việc sẽ trở lại trong chương trình nghị sự của Tòa án vào ngày 25 tháng 8. 

Hồi tháng 6, hàng trăm Người bản địa từ khắp Brazil đã đến Brasília để phản đối các cuộc xâm lược đất đai mà tất cả họ phải đối mặt và thể hiện tình đoàn kết của các sắc tộc bản địa. Cuộc biểu tình ôn hòa này đã bị trấn áp bạo lực.

Quỳnh Anh

Ukraine thừa nhận người Tatar ở Crimea là người bản địa

RIPVN | Hôm 01 tháng 7 năm 2021, Quốc hội Ukraine (Verkhovna Rada) trong một phiên họp bất thường đã thông qua đạo luật công nhận người Tatar ở Crimea là người bản địa. 

Dự luật do Tổng thống Volodymyr Zelenskyy khởi xướng công nhận các sắc dân Tatars, Karaites và Krymchaks ở Crimea là «các dân tộc bản địa của Ukraine». 

Dự luật đã được thông qua với sự ủng hộ của 325 trong số 345 đại biểu.

Cũng theo luật này, những người Nga sống ở Ukraine sẽ không được coi là người bản địa vì họ có nhà nước nằm ngoài biên giới Ukraine. 

Luật này được thông qua nhằm đảm bảo quyền của người dân bản địa chống lại sự đồng hóa, tước đoạt các giá trị văn hóa, trục xuất hoặc buộc phải di dời hỏi nơi cư trú, cũng như đảm bảo các quyền về văn hóa, giáo dục, ngôn ngữ và thông tin của người bản địa. 

Theo thông cáo của quốc hội Ukraine, dự luật số 5506 xác định địa vị pháp lý của các dân tộc bản địa Ukraine và «thiết lập các bảo đảm pháp lý cho việc sở hữu đầy đủ tất cả các quyền con người và quyền tự do cơ bản của những người thuộc các dân tộc bản địa của Ukraine, được thiết lập bởi các quy tắc của luật pháp quốc tế, cũng như được quy định trong Hiến pháp và luật pháp của Ukraine».

«Người bản địa Ukraine có quyền tự quyết ở Ukraine, thiết lập địa vị chính trị của họ trong khuôn khổ Hiến pháp và luật pháp của Ukraine, tự do theo đuổi sự phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa của họ».

Theo đó, người dân bản địa Ukraine sẽ có thể thành lập các cơ sở giáo dục của riêng họ hoặc hợp tác với các cơ sở giáo dục khác để dạy ngôn ngữ, lịch sử và văn hóa người bản địa. 

Họ cũng sẽ có quyền thành lập các cơ quan truyền thông riêng thông qua các cơ quan đại diện của mình.

Các chuyên gia coi động thái này là một thành công của Ukraine trong việc hình thành các mối quan hệ dân tộc văn minh trong nước, một bước nữa nhằm xóa bỏ di sản nặng nề của Liên Xô trong mối quan hệ với các quốc gia phi chính nghĩa, vốn có từ thời Đế quốc Nga và Liên Xô, khi đó người bản địa bị phân biệt đối xử, đàn áp bất hợp pháp, trục xuất toàn dân, cưỡng bức Nga hóa và đồng hóa. 

Quỳnh Anh